ჩაუღრმავდი ფასეულობას

როცა სტარტაპში ინვესტიციის გადაწყვეტილების მისაღებად, ვენჩურული ფონდების მიერ VC მეთოდის გამოყენება აღვწერე, იმ მოდელში მხოლოდ საინვესტიციო გადაწყვეტილების მიღებაზე იყო საუბარი (VC Method);

შემდეგი ეტაპია გადაწყვეტილების მიღება იმის თაობაზე თუ რა ფორმატით მოხდება ინვესტიციის განხორციელება, – იქნება ეს პრივილეგირებული აქციები, კონვერტირებადი პრივილეგირებული თუ სხვა. როცა ეს ფორმატები განვიხილე, ვაჩვენე თუ როგორ იქმნება Exit Diagram-ები, რომლებიც ვიზუალურად აღწერენ ფორმატს და გასაგებს ხდიან შეთანხმებას იმის შესახებ თუ რა ერგება ინვესტორს სტარტაპის IPO-ზე გასვლის ან წარმატებული გაყიდვის შემთხვევაში (Exit Diagrams);

ამ ჩანაწერში გადავდივარ შემდეგ ეტაპზე, – თუ როგორ შეიძლება წავიკითხოთ დიაგრამა როგორც თანმიმდევრული, შემთხვევით აღსრულებადი, ევროპული, Call ოფციების ჯამი.

გაგახსენებთ, რომ გასვლის დიაგრამაზე ჰორიზონტალური ღერძი აჩვენებს ორგანიზაციის ღირებულებას ფონდის გასვლის მომენტში, ხოლო ვერტიკალური ღერძი ფონდის წილს ღირებულებაში. (ეს არ არის დროში გაწერილი დიაგრამა, არამედ ერთი მომენტია, სხვადასხვა ვერსიებისთვის).

მაგალითად, ქვემოთ მოცემული დიაგრამა აჩვენებს, რომ თუ ორგანიზაცია, ფონდის გასვლისას, ეღირება 20 მილიონამდე, მაშინ ფონდის არის 1/2, ხოლო 20-30 მილიონამდე დიაპაზონში 100%. 30 მილიონს ზემოთ 50-მდე, რამდენიც არ უნდა იყოს შედეგი, ფონდის მხოლოდ 30 მილიონი იქნება და ა.შ.

გრაფიკზე მოცემული დიაგრამა მარცხნიდან მარჯვნივ ამ ფორმულით წაიკითხება:

Exit Equation= 1/2*C(0) +1/2*C(20)-C*(30) +1/4*C(50) +1/8*C(80)

სადაც,

• C(x) = Random Expiration Call Option;
• ოფციები ითვლება მრუდის ყველა გარდატეხის წერტილში;
• წილადები მიუთითებენ დახრის კუთხის ზრდას ან კლებას.

ისევე, როგორც ჩვეულებრივი ოფციების შემთხვევაში აქაც გვაქვს ყველა მონაცემი რომ ფორმულით შედეგი გამოვიყვანოთ, მაგრამ მნიშვნელოვანია იმის გააზრება, რომ აქ ჩვეულებრივ Call-ზე არ არის საუბარი.

პირველ, რიგში ხაზი უნდა გავუსვათ, რომ შინაარსობრივად ამერიკული Call ოფციებია და არა ევროპული, იმიტომ რომ აღსრულების დრო ფიქსირებული არ არის და ფონდს ნებისმიერ დროს შეუძლია კონვერტაცია გააკეთოს. თუმცა როგორც ჩვეულებრივი ოფციების შემთხვევაში ამერიკული და ევროპული აქაც იგივე ფასი ღირს რადგან დროზე ადრე კონვერტაცია წამგებიანია (PUT-ების შემთხვევაში ასე არ არის).

ახლა გამოდინარე იქედან რომ ჩვენ არ ვიცით დრო როდის მოხდება ფონდის გასვლა, და იმისთვის რომ ოფციის ფასი განისაზღვრს საჭიროა ვიცოდეთ დრო, გვიწევს ალბათობის ნაწილის შემოტანა. რომ ავხსნათ, დავუშვათ – ალბათობა იმისა რომ ფონდი გავა 3 წელიწადში არის 50%, ხოლო რომ გავა 5 წელიწადში ასევე არის 50%. ამ დაშვებით შეგვიძლია ორი ევროპული Сall-ი დავთვალოთ და შესაბამის ალბათობებზე გავამრავლოთ.

შემდეგ, წარმოვიდგინოთ, რომ ფონდის მენეჯერები ყოველკვირეულად იკრიბებიან და გასვლის ალბათობებს განიხილავენ ყველა ინვესტიციიდან. ეს ნიშნავს, რომ წელიწადში 52-ჯერ განიხილება გასვლა და ყველა შემთხვევისთვის Call-ის დათვლა მოგვიწევს.

და ბოლოს, შეგვიძლია ეს დროსი მონაკვეთები უსასრულოდ შევამციროდ და შესაბამისი ალბათობის დისტრიბუციის ფუნქციის მეშვეობით რთულ ფორმულაზე გავიდეთ (შესადარებლად, როგორც რთული დარიცხვის ფორმულა შეიძლება დავიყვანოთ დღიურ, საათობრივივ, წამიერ და შემდეგ უწყვეტ დარიცხვაზე, იგივე პრინციპი მუშაობს აქაც).

ფორმულა გავს ბლეკ-სკულსისას, მაგრამ იგივე არ არის. გამოთვლები საკმაოდ რთულია, მაგრამ წიგნის* ავტორებს აქვთ გაკეთებული ვებ-გამომთვლელი, რომლის გამოყენებაც წარმატებით შეგიძლიათ: http://vcvtools.com/optionCalcs.php

ასევე ექსელში გაკეთებული მოდელი შეგიძლიათ ნახოთ აქ: RE Calls – Excel

პ.ს.
თვითონ ოფციების ფორმულებში, ყველაზე რთული პარამეტრია Volatility – რომელიც სტატისტიკური კვლევებით, სტარტაპ ორგანიზაციებისთვის 89%-ით განისაზღვრა*.

წყარო:
*Venture Capital & the Finance of Innovation
Andrew Metrick & Ayako Yasuda
Second Edition