სტარტაპის შეფასება მამრავლებით

მნიშვნელოვანი მომენტები, რომლებიც სტარტაპის #Exit Valuation-ის დროს მსგავსი კომპანიების ფარდობითობის მაჩვენებლების შედარებისას უნდა გავითვალისწინოთ:

1. მნიშვნელოვანია მაჩვენებლების სწორად შერჩევა. სტარტაპის შემთხვევაში Revenue/Enterprise Value - უფრო მოსახერხებელი მაჩვენებელია ხოლმე, რადგან სწრაფი ზრდის ფაზაში ორგანიზაციას მოგება შესაძლოა საერთოდ არ ქონდეს...

2. მაჩვენებლების შერჩევისას, ყურადღება უნდა მიაქციო, წილადის როგორც მნიშვნელს ასევე მრიცხველს. მაგალითად, შესადარებელ კომპანიებს ხშირად აქვთ ხოლმე სესხი, ანუ Enterprise Value, მოიცავს როგორც კაპიტალს ისე კრედიტს, მაშინ როცა სწრაფი ზრდის ფაზაში მყოფი ორგანიზაციები ძირითადად სრულად კაპიტალით არიან დაფინანსებულნი - ვაშლი ვაშლს უნდა შევადაროთ;

3. მაჩვენებლების შერჩევისას, უნდა ვიპოვოთ შედარებით უფრო სტაბილური მაჩვენებელი. მაგალითად თუ ავარჩევთ 5 შესადარებელ კომპანიას, და 5 სხვადასხვა მაჩვენებელს, უნდა დავაკვირდეთ ამ მაჩვენებლებიდან რომელია ყველაზე სტაბილური შესადარებელ კომპანიებს შორის (იხ. მიმაგრებული ცხრილი);

4. საშუალო მაჩვენებლის გამოსაყვანად უფრო მედიანას იყენებენ ვიდრე საშუალო არითმეტიკულს, უკეთეს შემთხვევაში კი საშუალო გეომეტრიულს (n ხარისხის ფესვი მაჩვენებლების ნამრავლიდან) ან საშუალო ჰარმონიულს (ამობრუნებული მაჩვენებელების ჯამის ამობრუნებულს)...

5. ზოგჯერ შესაფასებლად იყენებენ მაჩვენებლების არა ისტორიულ მნიშვნელობებს არამედ პროგნოზირებულს. ზოგ შემთხვევაში ბაზარზე მნიშვნელოვანი ცვლილებებია მოსალოდნელი, ამიტომ ისტორიული მნიშვნელობები არაადეკვატური ხდება;

6. მაჩვენებლების გამოყენება ბრმად არ შეიძლება, საჭიროა უფრო ღრმა ანალიტიკით შინაარსში ჩასვლა. ყველა მაჩვენებლის დაყვანაა შესაძლებელი კომპანიის ღირებულების შეფასების ფუნდამენტურ ნაწილებამდე. მაგალითად:

EV/Revenue = margin* (1-tax rate) * (1-IR) / (WACC-ROIC*IR)

7. დისკონტირების განაკვეთის დასადგენად საჭიროა ლევერეჯის გათვალისწინება (სწორი ბეტა უნდა განისაზღვროს). გამოიყენება ბეტას un-lever/re-lever ტექნიკა. ფორმულები რთული არ არის, მაგრამ შინაარსში შეცდომის დაშვება ადვილია. ლევერეჯი დამოკიდებული შეიძლება იყოს არა ბაზრის ობიექტურ მდგომარეობაზე არამედ კონკრეტული ორგანიზაციის ფინანსურ პოლიტიკაზე. დისკონტირების განაკვეთის მიმართ კი Value ძალიან სენსიტიურია;

8. კრიტიკულად მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ მაჩვენებლების, არამედ შესადარებელი კომპანიების სწორად შერჩევაც. უნდა გავითვალისწინოთ არა მხოლოდ სექტორი ან ინდუსტრია, არამედ ორგანიზაციის მასშტაბებიც და უკუგება/რეინვესტირების პარამეტრებიც.

წყარო:
Venture Capital & the Finance of Innovation
Andrew Metrick & Ayako Yasuda
Second Edition