გასაგებია, რომ ორგანიზაციის შინაგანი ღირებულების შეფასებისას ზედმეტი აქტივები უნდა გაიმიჯნოს ძირითადი ოპერაციებისგან და ცალკე შეფასედეს, მაგრამ აქ მნიშვნელოვანია იმის დანახვა თუ ეს გამიჯვნა რა გავლენას ახდენს საბაზრო ღირებულებებით დათვლილი ბალანსის მარჯვენა ნახევარზე… ზედმეტი აქტივების ჩამოჭრა, ამცირებს სესხს, პრივილეგირებულ აქციებს, ძირითად აქციებს თუ სხვა მოთხოვნებს?
საქმე იმაშია, რომ შეფასებაზე მაღალსენსიტიურ გავლენას ახდენს დისკონტირების კოეფიციენტი, რომელიც დამოკიდებულია დაფინანსების სტრუქტურაზე, – სესხებისა და აქციების საბაზრო ფასების თანაფარდობაზე. ამიტომ გასააზრებელია, რა გავლენას ახდენს ზედმეტი აქტივების ჩამოშორება კაპიტალის სტრუქტურაზე.
ზედმეტი აქტივები, რომელიც შეფასებისას უნდა გაიმიჯნოს შესაძლებელია სხვადასხვაგვარი იყოს:
1. ფული და სხვა მატერიალური აქტივები – ზოგ კომპანიას აქვს ჭარბი ქეში, ან/და გააჩნია აქტივები რომელიც პირდაპირ კავშირში არ არის მის საოპერაციო საქმიანობასთან, მაგრამ აგენერირებენ მოგებას. ჭარბი ქეშით შეიძლება შემცირდეს სესხი ან მოხდეს აქციების გამოსყიდვა, და შესაბამისად კაპიტალის სტრუქტურის ცვლილება. ისევე როგორც არასაოპერაციო მატერიალური აქტივების გამიჯვნა შესაძლოა მოხდეს სესხის ან საკუთარი კაპიტალის შემცირების გზით;
2. უმცირესი წილის მფლობელების ინტერესები – როცა ორგანიზაცია ფლობს სხვა ორგანიზაციის 50%-ზე მეტს, ხდება შვილობილის ანგარიშების 100%-ით კონსოლიდაცია და ჩნდება ნარჩენი წილის ამსახველი მუხლები როგორც მოგება-ზარალასა და ბალანსში, ისე ფულადი ნაკადების უწყისში, მაგალითად:
Six Flags Entertainment Corporation’s 2015 10-K filing, abbreviated income statement and abbreviated liabilities and stockholders’ equity for 2014 and 2015.
ასეთ შეთმთხვევაში კაპიტალის სტრუქტურის განსაზღვრა შედარებით გართულებულია.
ერთ ვარიანტში შეგვიძლია Minority Share Interest – დავინახოთ, როგორც სესხი, ანუ არასაკუთარი კაპიტალი, შევაფასოთ ცალკე და მიღებული შედეგი გამოვაკლოთ „არა-ლევერილებული“ კონსოლიდირებული ორგანიზაციის ღირებულებას;
სხვა ვარიანტია, უმცირესი წილის მფლობეთლა ინტერესები დავინახოთ როგორც საკუთარი კაპიტალი (თუ დავუშვებთ რომ შვილობილის და შესადარებელის კომპანიების WACC – თანაბარია). შესბამისად განვსაზღვროთ კაპიტალის სტრუქტურა, მოვახდინოთ კონსოლიდირებული შეფასება და შემდეგ გამიჯვნა;
3. 50%-მდე წილის ფლობა სხვა ორგანიზაციაში – ასეთ შემთხვევაში ანგარიშების კონსოლიდაცია არ ხდება, უბრალოდ ანგარიშებში ჩნდება ერთ-ხაზიანი მუხლები, რომელიც აჩვენებენ მოგება-წაგებას, ფულად ნაკადებს და აქტივის საბალანსო ღირებულებას. აქ გადაწყვეტა არსობრვივად იგივეა რაც ზედმეტი მატერიალური აქტივების შემთხვევაში, თუმცა როგორც წესი ასეთი აქტივების გამიჯვნა ამცირებს საკუთარ კაპიტალს, და საჭიროა დარჩენილი საკუთარი კაპიტალის ღირებულების ან/და ბეტას გადაანგარიშება.
4. არასაბალანსო აქტივები – Special Purpose Vehicles – ზოგჯერ ორგანიზაციები ქმნიან არასაბალანსო ბიზნეს ერთეულებს სპეციალური მიზნებისთვის. დავუშვათ, R&D-ზე ორიენტირებულს ან რაღაც ინოვაციური პროექტებისთვის. ასეთი გამიჯვნის მიზანი შინაარსობრივად არის ძირითადი ოპერაციებისგან ახალი ინიციატივების რისკების გამიჯვნა. თუმცა ყურადღება უნდა მიექცეს იურიდიულ ფორმატს. აქ მთავარი კითხვაა, აქვთ თუ არა ახალი ორგანიზაცის კრედიტორებს მოთხოვნის უფლება დედა ორგანიზაციის მიმართ? არის თუ არა რისკები სინამდვილეში გამიჯნული? ზოგ შემთხვევაში რისკები იურიდიულად გამიჯნულია, მაგრამ ისტორიულ ანგარიშებში ჩანს მენეჯმენტის მხრიდან ლოიალური დამოკიდებულების გამო თანხების გადინება…
წყარო:
Corporate Valuation Theory, Evidence and Practice
Mark E. Zmijewski; Robert W. Holthausen
Second Edition