თქვენს კომპანიას ფინანსური ლევერეჯის სტრატეგია აქვს? იცით როგორია თქვენთვის ოპტიმალური D/E კვეთა?

M&M თეორია ამბობს, რომ მნიშვნელობა არ აქვს ლევერეჯის დონეს, ორგანიზაციის ფასი რეალური აქტივების ღირებულებით განისაზღვრება.

ინტუიციური ლოგიკა ასეთია. სესხი უფრო იაფია ვიდრე აქციების გამოშვება, ამიტომ სესხის წონის გაზრდამ მოგება უნდა გაზარდოს ერთ აქციაზე. კი მოგება იზრდება, მაგრამ რისკიც იზრდება და შესაბამისად CoE იზრდება. ამიტომ, ლევერეჯმა პირდაპირი გავლენა არ უნდა მოახდინოს აქციების ფასზე.

თუმცა, არის კომპონენტები რასაც M&M არ ითვალისწინებს. ესენია 1. პროცენტის ხარჯებში გატარებით გადასახადებში მიღებული დანაზოგი და 2. მაღალი ლევერეჯის მიერ ფინანსური დისტრესის ალბათობის ზრდით მიღებული “შფოთი”.

ამიტომ გაჩნდა “ოპტიმიზაციის თეორია” (The trade-of theory):

კომპანიის ღირებულება = “უსესხო” კომპანიის ღირებულება + საგადასახადო დანაზოგის PV + დისტრესის ხარჯების PV.

რადგან ეს ორი დამატებითი კომპონენტი რეალურად არსებობს, ვიღებთ სურათს როგორიც ჩანს ქვემოთ გრაფიკზე.

საინტერესოა იმის გააზრება რა იგულისხმება დისტრესის ხარჯებში. (აქ საუბარი არ არის გაკოტრებით მიღებულ მთლიან ზარალზე. პირიქით, გაკოტრება ფინანსური ოფციაა, რომელიც მფლობელების უფლებას წარმოადგენს, მაგრამ როგორც ყველა ოფციას მასაც თავისი ფასი აქვს).

1. გაკოტრების ხარჯები – ბიუროკრატიური სერვისების ხარჯები, რომელიც საშუალოდ კომპანიის ღირებულების 20%-ი გამოდის, პატარა კომპანიებში 40%-ამდეც;

2. არაპირდაპირი ხარჯები – მომწოდებლების, კლიენტების, თანამშრომლების მხრიდან… გაურკვევლობა იწვევს ასევე პრობლემებს და ხარჯებს;

3. (უსინდისო) ბრძოლა კრედიტორების წინააღმდეგ:

– რისკების გადატანა კრედიტორებზე, – უფრო რისკიანი პროექტების აღება, უარყოფითი NPV-თი – “თუ გაამართლებს კარგია, თუ არა და რას ვკარგავთ?”

– ახალი კაპიტალის მოზიდვაზე უარის თქმა მიუხედავად იმისა რომ დადებითი NPV პროექტიები არსებობს. რადგან სესხის საბაზრო ფასი იზრდება ახალი კაპიტალის მოზიდვით და კრედიტორები უფრო მეტს იგებენ ვიდრე კაპიტალის მფლობელები. მიუხედავად იმისა, რომ ეს სწორი მიმართულებით გადადგმული ნაბიჯი იქნებოდა, ასეთი ნაბიჯები არ იდგმება;

– გაქეშება და გაქცევა – დივიდენდების გატანა სანამ დგება სესხის გადახდის თარიღი; მიუხედავად იმისა რომ კარგი შესაძლებლობები შეიძლება არსებობდეს ინვესტირებისთვის;

– პროცესების დროში გაწელვა – ფუჭი იმედები რომ სიტუაცია შემობრუნდება;

– უფრო დიდი სესხის აღება და ამით არსებული კრედიტორების სესხების უფრო მაღალი რისკის ზონაში გადატანა

სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ კრედიტორებსა და მფლობელებს შორის არის ინტერესთა კონფლიქტი და ავანტიურისტული ინიციატივები, რომელიც ფინანსური სისხლის ღვრას იწვევს.

ბოლოს, მინიშვნელოვანია იმის გააზრება, რომ ფინანსური სტრესის ხარჯები მნიშვნელოვნად განსხვავდება აქტივების სახეობის მიხედვით. ზოგი აქტივი უფრო სტაბილურია და ზოგი ნაკლებად, შესაბამისად დარგები/სექტორები განსხვავდებიან ლევერეჯის დონეებით – ამიტომ მნიშვნელოვანია ლევერეჯის შეფასებისას შედარება მოხდეს საშუალო ინდუსტრიულ მაჩვენებელთან.

მოსაზრებების და ფოტოს წყარო:
Principles of Corporate Finance – by F. Allen, R. A. Brealey, & S. Myer