მიუხედავად დივერსიფიკაციის ხარისხისა, რატომ არის უფრო რაციონალური დაბალ β პორთფელში ინვესტირება ვიდრე მაღალში?
საქმე იმაშია, რომ CAPM-ის წინასწარმეტყველება და რეალური სტატისტიკა ერთმანეთს ცდება. როგორც გრაფიკზე ჩანს, დაბალი β პორთფელები აგენერირებენ უფრო მაღალ უკუგებას ვიდრე კაპმი წინასწარმეტყველებს და პირიქით.
მიუხედავად იმისა რომ მაღალი β პორთფელები უფრო მაღალ უკუგებას აგენერირებენ, რისკისა და უკუგების თანაფარდობა უკეთესი აქვთ დაბალი β პორთფელებს.
რატომ ხდება ასე? რა არის ამის მიზეზი?
არც მე ვიცოდი და ChatGPT-ის ვკითხე:
1. ბაზრის ანომალიები: CAPM უშვებს რომ ყველა ინვესტორს აქვს ერთი და იგივე ინფორმაცია და პრეფერენციები. სინამდვილეში, არსებობს საბაზრო ანომალიები და ქცევითი მიკერძოება, რამაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს აქტივების ფასებზე. მაგალითად, ფაქტორები, როგორიცაა ღირებულება (Book-to-Market), იმპულსი (პანიკა) და ზომა (Big vs Small) გავლენას ახდენენ უკუგებაზე, და ესენი არ გაითვალისწინება CAPM– ში;
2. არა-საბაზრო რისკი: CAPM მხოლოდ სისტემატურ რისკს ეყრდნობა. მაგრამ, ცალკეულ აქციებს აქვთ არასისტემური რისკებიც. შესაძლოა დაბალ β აქციებს ჰქონდეთ აგრეთვე უკეთესი ფუნდამენტური საფუძვლები. (ანუ შესაძლოა არსებობდეს მეტნაკლები კორელაცია ბაზრისა და სპეციფიურ რისკებს შორის. ამიტომ პორთფელის დივერსიფიკაციის ხარისხი მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენს შედეგებზე);
3. ინვესტორების ქცევა: ინვესტორთა სენტიმენტებმა შეიძლება გავლენა იქონიოს საფონდო ფასებზე. მაღალი ბეტა აქციები შეიძლება განიცდიან ფასების უფრო მეტ ცვალებადობას ინვესტორების სენტიმენტების გამო, ხოლო დაბალი ბეტა აქციები შეიძლება შეუმჩნეველი ანუ დაუფასებელი რჩებოდეს. მაგალითად ეხლა მოდაშია ისეთ (ESG) კომპანიებში ინვესტირება, რომლებიც გარემოზე მზრუნველობით გამოირჩევიან, მაგრამ ეს სრულებითაც არ ნიშნავს იმას რომ თამბაქოს ან ლუდის მწარმოებლების აქციები უფრო ნაკლებ მოგებას წერენ.
4. ბაზრის პირობების შეცვლა: ეკონომიკურმა ან გეოპოლიტიკურმა მოვლენებმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს აქტივების ანაზღაურებაზე. ეს ცვლილებები შეიძლება ადეკვატურად არ აისახოს CAPM– ში. (ბაზრის ტალღების დიაპაზონის ცვლილებამ შესაძლოა გავლენა მოახდინოს დაუგეგმავ უკუგებაზე, – კაპმი წინასწარმეტყველებს მოლოდინებს და არა რეალურ უკუგებას, ამიტომ ბუნებრივია რაც მეტად მოულოდნელად მოიქცევა ბაზარი მით მეტად აცდება მოლოდინები რეალურ სტატისტიკას).
5. დროის ჰორიზონტი: CAPM ითვალისწინებს ერთჯერადი ინვესტიციის ჰორიზონტს. სინამდვილეში, ინვესტორებს შეიძლება ჰქონდეთ განსხვავებული დროის ჰორიზონტი და რისკის პრეფერენციები, რაც იწვევს ანაზღაურების ცვალებადობას (დავუშვათ, ეს სტატისტიკა რომ დავტეხოთ სხვადასხვა დროის სეგმენტებად, ან დავამატოთ კიდევ 30 წლის მონაცემები, შესაძლოა განსხვავებული სურათი მივიღოთ).
პ.ს.
არსებობს CAPM-ის მოდელის მოდიფიცირებული ვერსია, რომელიც ითვალისწინებს ორგანიზაციის ზომას და საბალანსო ღირებულებას. რადგან ეს ორი მომენტი საჭიროა ლოკალური კომპანიების შეფასებაში, ამის შესახებ მერე ცალკე დავწერ.
ფოტო წიგნიდან:
Principles of Corporate Finance, 12th Edition By Richard Brealey, Stewart Myers and Franklin Allen