მოლოდინების ეფექტი

Value Investing-ი თითქოს ძალიან მარტივია, უნდა იყიდო აქცია როცა ის შინაგან ღირებულებაზე დაბლაა და გაყიდო, როცა შინაგან ღირებულებას გადააჭარბებს... სინამდვილეში სწორი გადაწყვეტილებების მიღება გაცილებით რთულია, თუნდაც მათემატიკური სიზუსტით შეგვეძლოს შინაგანი ღირებულების დანახვა და მთელ ბაზართან შედარებით უკეთესი ცოდნა გაგვაჩნდეს...

5 ლარიანი ტკივილ გამაყუჩებელი სინამდვილეში ბევრად უფრო უკეთესად მოქმედებს ვიდრე 50 თეთრიანი (მიუხედავად შიგთავსისა); ლამაზი ჭურჭლით მირთმეული ღვინო მართალაც უფრო გემრიელია ვიდრე ჩვეულებრივით; ცხელი მართლაც უფრო ცხელია, როცა წინასწარ გვაფრთხილებენ რომ ცხელია...

პლაცებოს ეფექტი დღესაც ბოლომდე შეუსწავლელი ფენომენია, - გაურკვეველია ტვინი როგორ ახერხებს რეალური განცდების და აღქმების ცვლილებას მოლოდინებზე დაყრდნობით... ტკივილის გაყუჩების შემთხვევა კვლევებით დასაბუთებული ფაქტია, მაგრამ როგორ ხდება ტემპერატურის თვით-რეგულაცია, შეგრძნებისა და აღქმის მოდიფიკაცია, დაავადებებისგან თვით-განკურნება - ჯერაც შესწავლის ობიექტს წარმოადგენს...

მოლოდინების წინასწარი ფორმირების გამო პოლიტიკური პარტიები მუდმივ პოლარიზაციაში არიან (არა მარტო ჩვენთან), მათ ჯერათ რომ სიმართლის მხარეს დგანან მონსტრების წინააღმდეგ. ქომაგები ყოველთვის წუწუნებენ არბიტრის არასამართლიან ქცევაზე, რადგან ერთიდაიგივე შემთხვევას ორი სხვადასხვა გუნდის ქომაგი მართლა სხვადასხვაგვარად ხედავს და თან აბსოლიტური რწმენით...

რა კავშირშია ეს ყველაფერი საინვესტიციო გადაწყვეტილებებთან?

მოლოდინების გავლენა აქციების ფასებზე იმდენად კომპლექსური და ძლიერი ფენომენია, რომ "აქციის შინაგანი ღირებულება" ზოგჯერ წლების განმავლობაშიც კი აზრს კარგავს... ჯოგური მოქმედების პრინციპი იწვევს მოლოდინების ფორმირებას და აქციის ფასი შეიძლება ძალიან მაღლა ან ძალიან დაბლა დიდი ხნის განმავლობაში ტივტივებდეს... ადამიანები ინფორმაციას მოლოდინებზე დაფუძნებით ფილტრავენ, იმას კითხულობენ და იგებენ რისი მოლოდინიც აქვთ, სიმართლე კი ილუზიების ჩრდილში რჩება...

რას გვაძლევს ეს ფენომენი საინვესტიციო გადაწყვეტილებების ჭრილში?

როდის უნდა გაყიდო აქცია?

პირველი რაზეც ჩამოვყალიბდი არის ის, რომ თუ კარგი ორგანიზაციის აქცია კარგ ფასში მაქვს ნაყიდი, არ აქვს მნიშვნელობა იმას თუ როგორ გაძვირდება ის, - არასდროს გავყიდი. უფრო სწორად არ გავყიდი თუ უკეთესი ალტერნატივა ხელთ არ მექნება, რადგან თუ გავყიდი შესაძლოა ის თავის სამართლიან ნიშნულს აღარასდროს დაუბრუნდეს და ხელიდან გავუშვა კარგი შესაძლებლობა...

როდის უნდა იყიდო აქცია ?

აქ ორი მიდგომა იკვეთება:

1. უნდა იპოვო ისეთი აქცია, რომელიც ძალიან გაუფასურებულია (დაუფასებელია), აქვს ზრდის კარგი პოტენციალი და იყიდო იაფად (მაგალითად, ახლო წარსულში ინტელის აქციები 19$-ად ვიყიდე რადგან საბალანსო ღირებულებასაც კი ჩამოცდა);
2. უნდა იყიდო კარგი ორგანიზაცია სამართლიან ფასში. (ჩემთვის კარგი ნიშნავს 15%+ ნეტ მარჯინს, 25%+ ROIC-ს).

Value Investor-ები წარსულში პირველ მიდგომას აწვებოდნენ, ახლა უფრო მეორეზე გადაინაცვლეს, რადგან ვფიქრობ გამოცდილებამ აჩვენა რომ ილუზიების გავლენა ჭეშმარიტებაზე ძალიან ხანგძლივია.

მე ასე ვხსნი:

როცა აქციის ფასი მოულოდნელად ეცემა, ის ვარდნას კიდევ დიდი ხნის განმავლობაში განაგრძობს... თავდაპირველად არსებობს ისტორიული აღქმა რომ ორგანიზაცია "ეფექტურია" და ფასი დაუბრუნდება "ლოგიკურ" ნიშნულს. ამიტომ ფასის ვარდნა ბსკერამდე ერთიანად არ ხდება... ნელნელა, იმის მიხედვით თუ როგორ შეურიგდებიან ინვესტორები წაგებას...

შემდეგ ნელნელა ყალიბდება მოლოდინები რომ ორგანიზაცია "გაბანძდა", და ის აღარასდროს იქნება კარგი. ამიტომ ფასი შინაგან ღირებულებაზე დაბლა ეცემა. ეს მოლოდინები დიდხანს რჩება, - სანამ ორგანიზაცია ვერ შეძლებს მისტერ მარკეტისთვის თვალის ახელას და რამდენიმე "კარგი" კვარტლით არ აჩვენებს, რომ ისე არ წვიმს როგორც ქუხს. ამიტომ ფასის შინაგან ღირებულებასთან ამობრუნება გრძელვადიანი პროცესია...

რაც შეეხება კარგი ორგანიზაციის ყიდვას სამართლიან ფასში, ეს ძალიან რთული ამოცანაა... კარგი ორგანიზაციები როგორც წესი გაკარგებულები არიან არა მხოლოდ იმით რომ კარგი მარჟები აქვთ და კონკურენტულ უპირატესობს ფლობენ, არამედ იმითაც რომ ისტორიული ზრდის ტემპები აქვთ მაღალი... ასეთ შემთხვევაში ბაზრის მოლოდინები მომავალში ზრდაზე და შესაბამისად აქციის ფასიც როგორც წესი ძალიან მაღალია...

ამიტომ ვფიქრობ, მაღალი ზრდის ტემპის მქონე კომპანიებში სამართლიანი ფასით აქციის ყიდვა არარეალურია. მეორეს მხრივ კარგი ამბავია ის რომ უდმივად მაღალი ტემპით ზრდა შეუძლებელია და თუ გაყიდვების ზრდის ტემპის შემცირების შემდეგ, მისტერ მარკეტის მდუღარე მოლოდინების გაცივებას დაველოდებით, შეიძლება კარგი Compounding მანქანის ყიდვაც მოვახერხოთ.

ბიჰევიორისტული იდეები წიგნიდან:

Predictably Irrational:
The Hidden Forces That Shape Our Decisions
By Dan Ariely