When viewed through the lens of human behavior, even a fundamental economic model like the principle of equilibrium in demand and supply curves comes into question…
The issue is that economic models rely on the assumption of human rationality, which doesn’t quite align with reality.
The demand-supply model suggests that the driving forces behind demand and supply are independent, and the balance between them determines prices. However, the “price anchoring principle,” discovered by behavioral scientists, raises serious questions about the existing model…
For instance, the high price of black pearls was not at all due to the fact that they were more beautiful than white pearls, nor were they rarer. In fact, where pearls were harvested, white pearls were much more expensive than black ones. However, a young Frenchman, Jean-Claude Brouillet, managed to position black pearls alongside diamonds, creating demand and “anchoring” prices at a high level…
Numerous studies confirm the phenomenon of price anchoring, which leads people to make irrational decisions, heavily influenced by memory…
Imagine fuel prices increase by 30%. We understand that this will lead to a decrease in demand. But the real question is: how much would demand decrease if people’s memories of historical fuel prices were erased? Does demand decrease because the price went up, or because the price is relatively high compared to what I remember? Does a price increase actually reduce fuel demand in the long term?
In Georgia, real estate prices have significantly increased due to the rise in production costs (the supply curve has shifted upwards and to the left), yet because many foreign residents have arrived whose “anchored” real estate prices are higher in their minds, the number of transactions has not decreased. Behavioral scientists suggest that after changing geographical areas, people carry their “anchored” prices with them…
Lastly,
What happens when we buy or sell stocks? We know that historical prices should have no influence on rational decisions, but is this really the case? People often buy stocks because their prices have dropped, regardless of the company’s fundamental internal value… And conversely, they often avoid buying stocks because their historical growth has been high. But this behavior is far from rational…
Credit:
Predictably Irrational: The Hidden Forces That Shape Our Decisions
By Dan Ariely
ფასის დაანკერების პრინციპი
ადამიანური ქცევის ჭრილში თუ განვიხილავთ, ისეთი ფუნდამენტური ეკონომიკური მოდელიც კი როგორიც მოთხოვნა-მიწოდების მრუდების წონასწორობის პრინციპია, კითხვის ნიშნის ქვეშ დგება…
საქმე იმაშია, რომ ეკონომიკური მოდელები ეყრდნობიან დაშვებას ადამიანების რაციონალურობის შესახებ, რაც სინამდვილეს არ შეესაბამება.
მოთხოვნა-მიწოდების მოდელი ამბობს რომ მოთხოვნისა და მიწოდების მამოძრავებელი ძალები დამოუკიდებელია და მათ შორის არსებული ბალანსი აყალიბებს ფასებს. თუმცა, “ფასის დაანკერების პრინციპი” რომელსაც ბიჰევიორისტებმა მიაგნეს, სერიოზულ კითხვებს აჩენს არსებულ მოდელთან მიმართებაში…
მაგალითად, შავი მარგალიტის ფასების მაღალი დონე სრულებითაც არ იყო გამოწვეული იმით რომ ის თეთრ მარგალიტზე უფრო ლამაზია, ანუ უფრო ნაკლები რაოდენობით მოიპოვება. უფრო მეტიც, იქ სადაც მარგალიტებს მოიპოვებდნენ, თეთრი ბევრად ძვირი ღირდა შავზე… თუმცა ახალგაზრდა ფრანგმა Jean-Claude Brouillet-მა მოახერხა მისი პოზიციონირება ბრილიანტის გვერდით, რამაც მოთხოვნა შექმნა და ფასები მაღალ ნიშნულზე “დააანკერა…”
ბევრი კვლევები ადასტურებენ ფასის დაანკარების ფენომენს, რომელიც ადამიანებს არარაციონალურ გადაწყვეტილებებს აღებინებს და ამაში დიდი წვლილი შეაქვს მეხსიერებას…
წარმოიდგინეთ რომ საწვავის ფასები გაიზარდა 30%-ით. ვხვდებით რომ ამას მოჰყვება მოთხოვნის შემცირება. მაგრამ ისმის კითხვა, რამდენით შემცირდებოდა მოთხოვნა თუ ადამიანებს უბრალოდ მეხსიერებას წავუშლით საწვავის ისტორიული ფასების შესახებ? მოთხოვნა შემცირდება იმიტომ რომ ფასი გაიზარდა, თუ იმიტომ რომ ფასი შედარებით მაღალია იმ ფასთან რომელიც მე მახსოვს? ფასის გაზრდა რეალურად ამცირებს მოთხოვანს საწვავზე გრძელვადიან პერიოდში?
საქართველოში, უძრავი ქონება მნიშვნელოვნად გაძვირდა თვითღირებულების ზრდის გამო (მიწოდების მრუდი გადაადგილდა ზემოთ და მარცხნივ), თუმცა იმის გამო, რომ ბევრი უცხო ქვეყნის რეზიდენტი ჩამოვიდა რომელთა გონებაში “დაანკერებული” უძრავი ქონების ფასები მაღალია, ტრაქნზაქციების რაოდენობა არ შემცირებულა… ბიჰევიორისტები ამბობენ რომ გეოგრაფიული არეალის შეცვლის შემდეგ ადამიანებს “დაანკერებული” ფასები თან მიაქვთ…
და ბოლოს,
რა ხდება როცა აქციებს ვყიდულობთ ან ვყიდით? ვიცით რომ რაციონალურ გადაწყვეტილებებზე საერთოდ არ უნდა ახდენდეს გავლენას ისტორული ფასი, მაგრამ არის ეს ასე? ადამიანები ხშირად ყიდულობენ აქციებს მათი ფასის შემცირების გამო მიუხედავად იმისა ორგანიზაციის შინაგანი ღირებულების ფუნდამენტური მაჩვენებლები რა მდგომარეობაშია… და პირიქით, ხშირად არ ყიდულობენ აქციებს იმის გამო რომ ისტორიული ზრდა მაღალი იყო… მაგრამ ეს ქცევა ნამდვილად არ არის რაციონალური…
მოსაზრებების წყარო:
Predictably Irrational: The Hidden Forces That Shape Our Decisions
By Dan Ariely