შეცდომები პროგნოზირებისას

კვალიფიციური პროგნოზირება აწყდება სამ მნიშვნელოვან მომენტს, რომელთა გათვალისწინება აუცილებელია შეცდომების ასარიდებლად:

• ფიქსირებული და ცვლადი ხარჯების ილუზია

თეორიული ლიტერატურა დიდ წილს უთმობს აღნიშნულ საკითხს, რადგან ეს საოპერაციო ლევერეჯს/რისკს ეხება, და თან უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობს სტრატეგიული ფასწარმოქმნის პროცესში;

სამქე იმაშია, რომ გაზრდილი მასშტაბების შედეგად, სინამდვილეში ფიქსირებული ხარჯები თითქმის ნულოვანი ხდება (ბევრ ინდუსტრიაში), მაგარამ ამას ვერ ამჩნევენ მენეჯერები. ბუნებრივია ფიქსირებული და ცვალებადი ხარჯების არსი, მასშტაბზე გადის და ამის გაუაზრებლობა მოგვცემს მცდარ პროგნოზებს და მცდარ შეფასებას.

• პროგნოზი ფინანსური მაჩვენებლებით

პროგნოზირების საყრდენ ფაქტორად ისტორიული ფინანსური მაჩვენებლების აღება არ არის მართებული. მაგალითად, ხარჯების პროგნოზირება შემოსავლების პროპორციულად შეცდომაში შემყვანია, რადგან შესაძლებელია ეს პროპორციები შეცვალოს რაოდენობრივმა მაჩვენებლებმა.

მაგალითად, კონკრეტული სტრესის დროს შესაძლებელია მოხდეს ფასების შემცირება პროდუქტების გარკვეულ ასორტიმენტზე, მარგამ ეს არ ნშნავს რომ ხარჯებიც პროპორციულად შემცირდება... ამიტომ ხარჯების მიბმა უკეთესია გაკეთდეს გაყიდვების რაოდენობაზე და არა შემოსავლების ფინანსურ მაჩვენებელზე... ისევე როგორც უმჯობესია ვიწინასწარმეტყველოთ თანამშრომლების რაოდენობა და საშუალო ხლეფასი, ვიდრე უბრალოდ სახელფასო ხარჯები...

• ინფლაციური ილუზიები

ზოგადად, მაკკინზელები გვირჩევენ, რომ შეფასება გავაკეთოთ ნომინალურ ციფრებში, რადგან რეალურში გასაკეთებლად აუცილებელია მთელი ისტორიული ანგარიშების რეალურ ციფრებზე გადაყვანა, სხვაგვარად მცდარ ROIC-ზე გავალთ (თუმცა სხვა ლიტერატურაში მაქვს ნანახი რომ, ნომინალურ ROIC-ს აკლებენ უბრალოდ მოსალოდნელ ინფლაციას - რაზეც მაკკინზელები არ გვეთანხმებიან).

ნომინალურ ციფრებში ოპერირება მოითხოვს ინფლაციის გააზრებას. გრძლევადიანი იფლაცია სტაბილურია, მაგრამ ზოგ შემთხვევაში გვაქვს სტატისიკიდან ამოვარდნილი წლები, ამიტომ ასეთი ინფლაციური პერიოდები სტატისიკურ ხმაურს იწვევენ და მცდარ პროგნოზებს იძლევიან... ამიტომ ამოვარდნილი წლების დარბილება აუცილებელია.

წიგნში კარგი რჩევაა იმასთან დაკავშირებით თუ როგორ გავიდეთ ინფლაციის მოლოდინზე - შტატები და სხვა განვთარებული ბაზრები უშვებენ ობლიგაციებს, რომელთა საპროცენტო განაკვეთი მიბმულია ინფლაციაზე (Inflation Linked Bonds - ILBs). სხვაობა ამ ობლიგაციების საპროცენტო განაკვეთსა და 10 წლიან Treasury Bond-ების განაკვეთს შორის გვაძლევს ინფლაციის მოლოდინს. უფრო სწორად ფორმულა ასეთია:

Expected Inflation = [(1-TBr) / (1- ILBr)] - 1

წყარო:

#VALUATION – Measuring and Managing the Value of Companies
7th Edition
McKinsey & Company
Tim Koller, Marc Goedhart, David Wessels