საკმაოდ კომლპექსური პროცესია Leveraged Buyout (LBO) ტრანზაქციის შეფასება.

ასეთ ტრანზაქციებს რამდენიმე მახასიათებელი აქვთ:
– ტრანზაქცია ხორციელდება დიდ წილად სესხის მესშვეობით;
– მენეჯმენტის წილი საკუთრებაში იზრდება მნიშვნელოვნად;
– საკუთრება ხდება უფრო კონცეტრირებული;
– დირექტორთა საბჭო ზომაში მნიშვნელოვნად მცირდება.

პრაქტიკაში მიღებული შეფასების მეთოდის ეტაპები:

1. LBO- მიზნობრივი ორგანიზაციის საწყისი შესყიდვის ფასის განსაზღვრა – რამდენად ყიდულობ აქციას და მასზე მიბმულ ოფციებს (ოფიცები ზოგჯერ იხურება, ზოგჯერ არა. თუ იხურება საჭირო ხდება ახალი აქციების დამატება და ამის ღირებულებაც უნდა განისაზღვროს);

2. Post_LBO კაპიტალის სტრუქტურის განსაზღვრა (იხ. მიმაგრებული ფოტო). უნდა განისაზღვროს დეტალურად თუ საიდან ფინანსდება, რა ფინანსდება და რა პირობებით ფინანსდება;

3. ფინანსური მოდელის აწყობა – უნდა მოხდეს Post_LBO – ოპერაციების პროგნოზირება Exit-პერიოდამდე (რამდენიმე წელი). ამ მოდელშივე უნდა აისახოს დაგეგმილი ფინანსური სტრუქტურა. უნდა განისაზღვროს პროგნიზირების საოპერაციო პარამეტრები და აიგოს მომავლის ბალანსი, მოგება-ზარალი, ფულადი ნაკადების უწყისები;

4. სესხების გრაფიკის აგება – უნდა მოხდეს იმის შეფასება თუ რამდენად შეძლებს ორგანიზაცია სესხების მომსახურებას გაკეთებული დაშვებების შემთხვევაში?

5. სესხების რეიტინგების შეფასება და კაპიტალის ღირებულების შესაბამისობის შედარება პირველად დაშვებებთან. მაგალითად, თუ დაშვება გვაქვს რომ არა უზრუნველყოფილი სესხი იქნება 12%-ად, რამდენად შეესაბამება ეს ციფრი რეიტინგებს/რისკებს, რომელიც გამომდინარეობს ჩვენს მიერ გაკეთებული დაშვებებიდან;

6. მიღებული შედეგების გადასინჯვა იმ მიზნით, რომ პროგნოზები და სესხების მომსახურების შესაძლებლობები ერთმანეთს მოერგოს. ანუ პროგნოზირებული მომავალი იყოს მისაღებიც და რეალურიც;

7. საკუთარი კაპიტალის დამფინანსებლების (Equity Sponsors), მოთხოვნილი IRR-ის განსაზღვრა და შედარება მოდელით მიღებულ IRR-თან; გადასინჯვა კაპიტალის სტრუქტურაში ან აქციის ფასებში იმ მიზნით, რომ ინტერესებს მოერგოს მოდელით პროგნოზირებული ციფრები;

8. Exit პერიოდის დაზუსტება – ამ დროს ხდება იმის ანალიზი თუ რა ეტაპზე უნდა მოხდეს გასვლა რადგან არჩევანი სხვადასხვა IRR-ს იძლევა;

პ.ს.
პრაქტიკაში ნაკლებად იყენებენ მაგრამ, ამ ეტაპების გავლის შემდეგ უფრო სწორი ანალიზისთვის კიდევ ორი ეტაპის გავლაა საჭირო:

9 . WACC მეთოდით შეფასება, რომ გადამოწმდეს Exit Multiplier, IRR და EXIT პერიოდი. საქმე იმაშია რომ, პრაქტიკაში მიღებული წესით, მე-8 ეტაპზე ხდება მომავლის Value-ს პროგნოზირება ფიქსირებული მამარავლით. მაგალითად EV/EBITDA. თუ ამ მაჩვენებელს ავიღებთ ფიქსირებულს და დავეყრდნობით ჩვენს პროგნოზებს, მაშინ ორგანიზაციის ღირებულება მიბმული იქნება EBITDA-ზე. მაგრამ სინამდვილეში ასეთი დაშვება რეალობას არ შეესაბამება, და უკეთესია ორგანიზაციის ღირებულება უფრო კვალიფიციური მეთოდით განისაზღვროს.

10. დამატებით APV – მეთოდით შეფასება; ეს მეთოდი მოგვცემს საინტერესო ინფორმაციას იმის შესახებ თუ რა გამოდის საკუთარი კაპიტალის ღირებულება და Equity Beta ადრე გაკეთებული დაშვებებიდან გამომდინარე.


წყარო:
Corporate Valuation Theory, Evidence and Practice
Mark E. Zmijewski; Robert W. Holthausen
Second Edition