ფულის ილუზია

"ფულის ილუზიის" ჰიპოთეზა (THE MODIGLIANI-COHN HYPOTHESIS), მნიშვნელოვანი მოდელია, რომელიც აღწერს აქციების ბაზრის არარაციონალურ ქცევას, და ამ ქცევის გავლენას კაპიტალის რისკის ფასზე (Equity Risk Premium-ზე).

მოდელის მიხედვით, აქციების (და არა ობლიგაციების) შეფასებისას ინვესტორები ერთმანეთში ურევენ ნომინალურ და რეალურ ციფრებს, და კოლექტიურად ბაზარი უშვებს შეცდომას.

აი როგორ ხდება ეს:

როცა ინვესტორები ფულადი ნაკადების პროგნოზებს აკეთებენ, ისინი ფიქრობენ, რომ ორგანიზაციის გრძელვადიანი ზრდა (Growth Rate) მნიშვნელოვნად არ უნდა შეიცვალოს. რადგან ეს დაშვება ხშირად რაციონალურია რეალური (ინფლაცია ამოღებული) ციფრების ჭრილში, ინვესტორები აკეთებენ დაშვებას, რომ ნომინალურ ციფრებშიც ზრდის პარამეტრი არ შეიცვლება - ფიქრობენ რომ ინფლაცია სტაბილური იქნება მომავალში.

ამის შემდეგ თუ ინფლაცია მოსალოდნელზე მაღალი აღმოჩნდება, ინვესტორები არ ცვლიან ფულადი ნაკადების პროგნოზებს და ზრდიან მხოლოდ დისკონტირების განაკვეთს (რადგან ნომინალური საპროცენტო განაკვეთები გაზრდილია), ამას კი ბაზარი მიჰყავს აქციების დაუფასებლობასთან, და პირიქით.

დაკვნა, - ბაზარი აქციებს აფასებს შინაგან ღირებულებაზე იაფად მაღალი ინფლაციისას და პირიქით დაბალი ინფლაციისას...

პ.ს.
ერთ ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რის გამოც მაღალი პარამეტრებით ზრდადი კომპანიების აქციებს სიფრთხილით ვეკიდები, არის ის რომ (ჩემი დაკვირვებით) ანალიტიკოსების შეფასებებში ზრდის ტემპები ისტორიულ ციფრებს ეყრდნობა... მაგრამ არცერთ კომპანიას არ შეუძლია მაღალი ტემპებით ზრდა მუდმივად და თან გრძლევადიანი ზრდის ტემპის მიმართ ორგანიზაციის ღირებულება ძალიან მგრძნობიარეა... ამიტომ როგორც კი კომპანია ზრდასრულობის რაღაც ეტაპს მიაღწევს და გამოჩნდება რომ ის მაღალი ტემპებით ვეღარ იზრდება, მაშინვე დაეცემა აქციის ფასი...


MONEY ILLUSION IN THE STOCK MARKET: THE MODIGLIANI-COHN HYPOTHESIS*
RANDOLPH B. COHEN CHRISTOPHER POLK TUOMO VUOLTEENAHO
https://personal.lse.ac.uk/polk/research/csinffinal.pdf