The valuation of real options can be approached in the same way as financial options, though the main issue here is finding the correct discount rate.
To remind you, real options involve decisions that are irreversible or nearly irreversible, such as:
- The option to delay starting a project (Call);
- The option to expand production (Call);
- The option to “stretch” production over time (Call);
- The option to abandon a project (Put);
- The option to reduce production (Put).
What’s interesting here:
A decision tree of events and choices is used to understand and evaluate real options. This diagram helps illustrate what decisions are rational under different scenarios and what the expected outcome is. However, the challenge lies in finding the appropriate discount rate for the resulting outcomes.
To make this clearer, let’s look at a specific example from the book*:
It’s about a project for producing innovative fuel, evaluated from three different perspectives:
A – Winning a government tender,
B – Selling to car manufacturers, and
C – Waiting, observing the market, and selling directly to consumers.
Three types of risks are presented:
- Technical (Will it even work? – beta = 0)
- Competitive (Will we win the tender? – beta = 0)
- Market (What will oil prices be like? – Beta > 0)
I will briefly discuss each project to touch on finding the discount rate, and later, I will upload an Excel model for those interested in the details:
Project A – Government Tender
Here’s the situation: the organization must invest today to start working on innovative fuel production. The government tender will be held in a year, and they will either win it or not.
If the project succeeds, additional investment will be needed, and there will be profit, though we can decline the project. If we don’t win, there’s still an option to make additional investments and sell the results as a patent.
Since the tender’s outcome isn’t related to market risks, we assume Beta = 0, meaning discounting at the risk-free rate isn’t a problem. In this example, the risk-free rate is 0%. The numbers and diagram are as follows:
Project B – Wholesale Sales
The investment parameters change. Here, the project involves producing a different type of fuel, and the results after one year depend on what the oil prices will be. If oil prices are favorable, we have the option to make additional investments and achieve good results, but if prices are bad, we can avoid further investments and simply sell the project.
The question is: what discount factor should we apply to the resulting $500M?
If we discount it at the risk-free rate and subtract today’s investment, we get $400M, which is incorrect, as oil prices are tied to their beta, on which the project depends.
The example doesn’t provide oil price beta. However, it gives today’s option prices on oil and their returns, which allow us to deduce the discount rate for this option, which turns out to be 100%. Based on this, discounting the project’s NPV gives $150M, which is also incorrect since the risk of the option and its underlying asset are not the same.
The good news is that with the given option data, we can create a hypothetical portfolio. By combining these “options” and “loans,” we can create a portfolio that replicates the same results as the project.
The value of this replicating portfolio will be exactly the same as the project’s PV:
Project C – Waiting
Project C adds a waiting option. The question is whether to invest today or wait and invest in a year.
I won’t go into the details of this example, but it’s available in the Excel file, and I will highlight key points:
The example gives oil price beta (0 or 1), and the discount rate is derived from the CAPM. This is how the top branch is calculated (we could have done the same in Project B).
The lower branch is the waiting option, and we cannot directly apply oil price beta to it, so here too, a replicating portfolio of the “upper branch” and a “loan” needs to be created.
The example also illustrates the use of a risk-free world assumption method, which yields exactly the same results as the portfolio replication method.
Valuation of Real Options – Excel
P.S.
These are quite intricate examples, so if you’re interested in the details, it’s better to refer to the source. The Excel file will be useful if the Plan Tree is added in Excel.
Source: Venture Capital & the Finance of Innovation – by A. Metrick
——————————————————————————————————————–
რეალური ოფციების შეფასება შესაძლებელია ისევე როგორც ფინანსური ოფციების, თუმცა აქ მთავარი საკითხი სწორი დისკონტირების განაკვეთის მიგნებაა.
გაგახსენებთ, რომ რეალურ ოფციებში მოიაზრება ისეთი გადაწყვეტილებები რომელთა შემობრუნება შეუძლებელი ან თითქმის შეუძლებელია, მაგალითად:
- პროექტის დაწყების გადადების ოფცია (Call);
- საწარმოს გაფართოების ოფცია (Call);
- წარმოების დროში “გაწელვის” ოფცია (Call);
- პროექტის შეწყვეტის ოფცია (Put);
- წარმადობის შემცირების ოფცია (Put).
რა არის აქ საინტერესო:
რეალური ოფციების გასააზრებლად და შესაფასებლად იყენებენ მოვლენების და გადაწყვეტილებების ხეს. ასეთ დიაგრამაზე კარგად ჩანს მოვლენების სხვადასხვა სცენარით განვითარების შემთხვევაში როგორი გადაწყვეტილების მიღებაა რაციონალური და რა არის მოსალოდნელი შედეგი. მაგრამ სირთულეს წარმოადგენს მიღებული შედეგის დისკონტირების განაკვეთის მიგნება.
გასაგები რომ იყოს წიგნში* მოცემულ კონკრეტულ მაგალითზე ვნახოთ:
საუბარია ინოვაციური საწვავის წარმოების პროექტზე, რომელიც 3 სხვადასხვა ჭრილში განიხილება. A – მოვიგებთ სახელმწიფო ტენდერს, B – მივყიდით ავტომწარმოებლებს და C დაველოდებით, დავაკვირდებით ბაზარს და გავყიდით პირდაპირ მომხმარებლებზე.
მოცემულია სამი სახის რისკი,
- ტექნიკური (იმუშავებს თუ არა საერთოდ? – beta = 0)
- კონკურენტული (მოვიგებთ ტენდერს? – beta =0)
- საბაზრო (როგორი იქნება ნავთობის ფასები? – Beta > 0)
სამივე პროექტს მოკლედ განვიხილავ რომ დისკონტირების განაკვეთის პოვნას შევეხო, ბოლოს კი ავტვირთავ ექსელის მოდელს მათთვის ვისაც დეტალები აინტერესებს:
პროექტი A – სახელმწიფო ტენდერი
სიტუაცია ასეთია: ორგანიზაციამ უნდა გააკეთოს ინვესტირება დღეს რომ დაიწყოს ინოვაციური საწვავის წარმოებაში ჩაშვებაზე მუშაობა. სახელმწიფო ტენდერი ტარდება ერთი წლის შემდეგ, ტენდერს ან მოიგებს ან ვერა.
ამასთან პროექტის მოგების შემთხვევაში კიდევ იქნება დამატებითი ინვესტირება საჭირო, და გვექნება მოგება, თუმცა შეგვიძლია უარის თქმა. თან, თუ ვერ მოვიგეთ პროექტი, კიდევ შესაძლებელია დამატებითი ინვესტირების გაკეთება და შემდგომში მიღებული შედეგების პატენტის სახით გაყიდვა.
რადგან ტენდერის მოგების საკითხი დაკავშირებული არ არის ბაზრის რისკებთან, ვაკეთებთ დაშვებას რომ Beta = 0. შესაბამისად დისკონტირება ურისკო განაკვეთით პრობლემას არ წარმოადგენს. მაგალითში ურისკო განაკვეთი 0%-ის ტოლია. ციფრები და დიაგრამა ასეთია:
პროექტი B – საბითუმო გაყიდვა
საინვესტიციო პარამეტრები იცვლება. ამ შემთხვევაში სხვა ტიპის საწვავის წარმოებაზეა საუბარი. და ერთი წლის შემდგომი შედეგები დამოკიდებულია იმაზე თუ როგორი იქნება ამ დროს ნავთობის ფასი. თუ ნავთობის ფასი კარგი იქნება, მაშინ გვაქვს ოფცია რომ გავაკეთოთ დამატებითი ინვესტიცია და გავიდეთ კარგ შედეგებზე, თუ ცუდი იქნება შეგვიძლია ინვესტიცია არ გავაკეთოთ და უბრალოდ გავყიდოთ პროექტი.
ისმის კითხვა, რა კოეფიციენტით დავადისკონტიროთ მიღებული შედეგი (500 M $)?
თუ დავადისკონტირებთ ურისკო განაკვეთით და გამოვაკლებთ დღეს გასაკეთებელ ინვესტიციას მივიღებთ 400 M$ – რაც მცდარია, რადგან ნავთობის ფასებს გააჩნიათ თავისი ბეტა, რაზეც არის პროექტი დამოკიდებული.
მაგალითში ნავთობის ფასების ბეტა მოცემული არ არის. მაგრამ მოცემულია ნავთობზე ოფციების ფასები დღეს და მათი უკუგება. რაც, ამ ოფციის დისკონტირების განაკვეთის დედუქციის საშუალებას იძლევა, და ეს განაკვეთი 100%-ია. ამის მიხედვით თუ დავადისკონტირებთ პროექტის NPV 150 M$ იქნება, რაც ასევე მცდარი ციფრია, რადგან ოფციის რისკი და მისი ქვემდებარე აქტივის რისკი ერთიდაიგივე არ არის.
კარგი ამბავი ის არის რომ მოცემული ოფციის მონაცემებით შეგვძლია ჰიპოთეტური პორთფელი შევქმნათ. აღნიშნული “ოფციებისა” და “სესხის” კომბინაციით შეგვძლია შევქმნათ ისეთი პორთფელი, რომელიც იგივე შედეგების რეპლიკაციას იძლევა რასაც პროექტი.
რეპლიკანტი პორთფელის ღირებულება ზუსტად იგივე იქნება, რაც პროექტის PV:
პროექტი C – ლოდინი
C პროექტში დამატებულია დალოდების ოფცია. კითხვა ისმის შემდეგნაირად, დღეს ვაკეთებთ ინვესტიციას თუ ველოდებით და ვაკეთებთ ერთი წლის შემდეგ?
ამ მაგალითს დეტალებში აღარ განვიხილავ, თუმცა ექსელის ფაილში მოცემულია და უბრალოდ მნიშვნელოვან მომენტებს აღვნიშნავ:
- მაგალითში მოცემულია ნავთობის ფასების ბეტა (0 ან 1), და დისკონტირების განაკვეთი გამოყვანილია CAPM-ის მიხედვით. ასეა დათვლილი ზედა ტოტი (ამის გაკეთება შეგვეძლო B პროექტშიც).
- ქვედა ტოტი მოლოდინის ოფციაა და მასზე პირდაპირ ნავთობის ფასების ბეტას ვერ გამოვიყენებთ, ამიტომ აქაც უნდა გაკეთდეს რეპლიკანტი პორთფელი “ზედა ტოტისა” და “კრედიტის” შესაბამისი კომბინაციით;
- მაგალითში ასევე მოცემულია ურისკო სამყაროს დაშვების მეთოდის გამოყენება რომელიც იძლევა ზუსტად იგივე შედეგებს რასაც პორთფელის რეპლიკაციის მეთოდი.
Valuation of Real Options – Excel
P.S.
საკმარისად ჩახლართული მაგალითებია, ამიტომ თუ დეტალებში გაინტერესებთ უმჯობესია წყაროს მიმართოთ. ექსელის ფაილი კი გამოგადგებათ იმ შემტხვევაში თუ ექსელში Plan Tree დამატებულია.
წყარო:
Venture Capital & the Finance of Innovation – by A. Metrick & A. Yasuda